Жұма, 26 Желтоқсан 2014   |   1429 рет оқылды

Иманның артып-кему мәселесі

Амалды  иманның  бір  бөлігі  деп  есептеген  Хари- життер, Муғтазила, Зәйдия мәзхабтарымен бірге кейбір ғалымдардың көзқарастары бойынша иман сан жағынан да,  сапа  жағынан  да  артады,  кемиді.  Иманның  артуы жақсы амал істеумен жүзеге асса, кемуі жаман амал істеумен  болады  деп  сенеді.  Бұл  мәселеде  олар  төмендегі аяттарға сүйенеді:

«Егер бір сүре түсірілген кезде олардың арасын- да:  «Бұл  сендердің  қайсыларыңның  иманыңа  иман қосты?», - дейтіндер бар. Ал муминдер туралы айтсақ, бұл сүре олардың имандарын нығайта түсті де, бұған олар қуанды» (9.Тәубе-124).

«Ол сондай Аллаһ муминдердің иманын арттыра түсу үшін олардың жүректеріне тоқтау салды» (48.Фатх -4).

«Сөзсіз  муминдер  Аллаһ  еске  алынса,  жүректері қобалжиды да, оларға Аллаһтың аяттары оқылса, сенім- дері артып, Раббыларына тәуекел етеді» (8.Әнфал-2).

Бұл      айтылған аяттар жайында Матуриди ғалымдарының бірі Нуриддин әс-Сабуни өз еңбегі «әл Бидаяту     фи усулид-дин»-де: «Имандарын  арттыра- ды мағынасындағы аяттарға келетін болсақ, бұл бапта айтылған аяттардың бірнеше мағынаны қамтуы мүмкін. Пайғамбарымыздың (с.а.у.) дәуірінде иман мәселелерінің жан-жақтылығы  тұрғысынан  иманның  арту  ықтималы болуы мүмкін. Яғни, Пайғамбар дәуірінде жиі-жиі жаңа аяттар, жаңа үкімдер түсіп отырды. Ал сахабалар ижмали имандарына қосымша келіп жатқан осы тектегі аяттар мен үкімдерге жеке-жеке иман етуі керек еді. Сондықтан иман мәселесінде оларда ұдайы арту болатын. Демек иманның артуы оның кемелденуі, әрі әсерлі болу тұрғысына және нұрының жарқырауы мағынасына келуі  де  мүмкін» - дейді.

Ал әһли сүннет сенімі бойынша иманның артып кемуін екі тұрғыдан түсіндіруге болады:

1) Иман - сенілуі керек болған мәселелер тұрғысынан артпайды және  кемімейді. Өйткені  әрбір  мумин  мен мұсылман кісі үшін иман негіздері алтау: «Аллаһқа, періштелеріне,  кітаптарына,  пайғамбарларына,  ақырет күніне, тағдырға, жақсылық пен жамандықтың Аллаһтан екендігіне сену». Бұлар артпайды да, кемімейді де. Ешкім басқаларға  қарағанда өзгеше иман ете алмайды. Бұлай болғанда, жаңадан  иман еткен кісі мен өмірі бойынша мумин болған адамның иманы бір болады.

Имам Ағзам Әбу Ханифа бұл жайында былай дейді:

«Иман артпайды да, кемімейді де. Өйткені, иманның артуы тек күпірдің кемуімен, иманның кемуі де тек күпірдің ар- туымен жүзеге асады. Бір кісінің бір уақытта әрі мумин, әрі кәпір болуы мүмкін емес, бұл қате түсінік».

2) Ал енді сапа жағынан алатын болсақ, иман әрі ар- тады,  әрі кемиді. Кейбір кісілердің иманы берік, біріні- кі кәміл, келесі бірінікі әлсіз болып келуі де сондықтан. Жоғарыда иманның артатындығын баян еткен аяттар да негізінен иманның сапа жағынан әрі артып, әрі кемитін- дігін білдіреді53. Мысалы Хазіреті Омардың, Әлидің өзге де  сахабалардың  иманы  мен  біздің  иманымызды  сапа тұрғысынан алғанда біздердікі төмен. Ол кісілердің има- нымен өзіміздің иманымызды салыстыра алмаймыз. Хазі- реті Әбу Бәкір мен қатардағы бір мұсылманның иманын бір деп айта алмайтынымыз түсінікті. Себебі, сахабалар иманы кәміл, әрі берік болатын.

Әлеуметтік желілерде бөлісуді ұмытпаңыздар

Пікір қалдыру


Security code
Жаңарту

Қызылорда облыстық орталық «Ақмешіт-Сырдария» мешітінің ресми сайты
Сайтты жасаушы және техникалық қолдау көрсетуші Avant Systems компаниясы